“HAYIR” DEME ÖZGÜRLÜĞÜ
“ Hayır” demek bir seçimi, tavrı ortaya koymaktadır. “Ben” duygusunu besler, kişiye özgürlük alanı
sağlar. Seçimlerimizi, isteklerimizi ifade edemediğimizde ise kendimize öfkelenmeye başlarız.
“Evet”in doğuşu
Kişi çevresindeki insanların taleplerini karşılayamadığında oluşabilecek olumsuz durumlardan
kaçınmak için “Evet” cevabına yönelebilir. Bunun sonucunda pişmanlık, üzüntü, öfke ve mutsuzluk
duyguları ortaya çıkmaktadır.
İnsan, onaylanmaya ve beğenilmeye ihtiyaç duyan bir varlıktır. Bazen bu ihtiyaç beraberinde kendi
isteklerimizi arka plana atabiliyor, yapmak istemediğimiz şeyleri yapıyor olabiliriz. Evet dediğimiz için
görev ve sorumluluklarımız artıyor olabilir. Zamanımız yokken gelen bir teklifi kabul edebiliyor ya da içimizden gelmediği halde bir isteği yerine getiriyorsak bunun üzerine düşünmek fayda sağlayacaktır.
Hayır demenin sonuçları genellikle düşünüldüğü kadar kötü olmamaktadır. Özgür tercihini ifade
edebilen birey zamanla bu konuda becerilerini geliştirebilir.
Hayır demenin önündeki engeller
– Karşıdaki kişinin üzüleceğini düşünmek
– Sevilmemek ya da kabul edilmemekten korkmak
– Hayır demenin bencillik olarak görülmesi
– Yalnız kalma ve terk edilmeye dair korkular
– Hayır demenin kültürel olarak olumlu değerlendirilmemesi
– Karşıdaki kişiden artık hiçbir şey isteyemeyeceğine inanmak
– Haksızlık ettiğini düşünmek
“Hayır” demek; kişinin ne istediğini bilmesi, seçim yapabilmesi ve bunu karşısındakine açık bir dil ile ifade etmesiyle gerçekleşir. Bu açıdan kişinin kimliği ve sınırları ile ilişkilidir.
Hayır diyebilen kişilerin hem bedensel hem de psikolojik açıdan kendisine zarar verebilecek etkenlere
karşı daha güçlü ve donanımlı olduğu görülmektedir.
Kolaylaştırıcı teknikler
-Aşırı kibarlık yapmadan, bahanelerden uzak bir şekilde hayır deme provaları yapmak
-Düşünmek için biraz zaman istemek
– Dürüst olmak
– Açık, net ve kararlı yaklaşmak
– Hayır dedikten sonra konuşmayı kısa tutmak
– Duyguları açıklamak
– Teklif karşısında bir öneri ya da alternatif geliştirmek
Klinik Psikolog, Psikolojik Danışman Açelya Susuz
